Naar de inhoud

Huis verkopen bij een scheiding: de route en de knelpunten

Huis verkopen bij scheiding: wanneer u die route kiest, in welke volgorde de stappen lopen en waar het vastloopt, van het convenant tot de notaris.

Redactie Vastgoedhandelaar.nlGepubliceerd ± 5 min lezen
Een halflege woonkamer met nog één bank, lichte rechthoeken op de muur waar schilderijen hingen en enkele dichtgeplakte verhuisdozen bij de deuropening.

Een huis verkopen bij een scheiding is het verdelen van het grootste gezamenlijke bezit, en meestal het lastigste. Een spaarrekening halveert u met één overboeking. Een woning moet u verdelen, overnemen of verkopen, elk met eigen knelpunten.

Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen is ieders aandeel meestal de helft, maar voor huwelijken gesloten sinds 1 januari 2018 geldt in beginsel de beperkte gemeenschap. De verkooproute: wanneer u die kiest, hoe de stappen lopen en waar het vastloopt.

Eerst scheiden of eerst verkopen

Het één hoeft niet op het ander te wachten. Een scheiding kan worden uitgesproken terwijl de woning nog op beide namen staat. De afspraken over het huis legt u dan vast in het echtscheidingsconvenant, of bij samenwoners in een vaststellingsovereenkomst. Daarin staat wie er tot de verkoop woont, wie de hypotheek en de vaste lasten betaalt, hoe de opbrengst wordt verdeeld en wat er gebeurt als de woning minder opbrengt dan de hypotheekschuld.

In de praktijk is dat ook de verstandigste volgorde. Wie de verkoop uitstelt tot na de scheiding zonder afspraken op papier, houdt een gezamenlijke schuld en een gezamenlijk bezit met iemand met wie de verhoudingen niet beter worden. Wie andersom eerst verkoopt en dan pas scheidt, moet de opbrengst ergens parkeren tot de verdeling rond is. Beide kan, maar de afspraken horen er eerder te zijn dan de notarisafspraak.

Overnemen of verkopen: het rekensommetje

De vraag die eraan voorafgaat is of een van u beiden het huis wil en kan overnemen. Dat hangt van twee dingen af: de uitkoopsom en de hypotheek.

De uitkoopsom volgt in beginsel uit de overwaarde. U neemt de actuele marktwaarde, trekt de openstaande hypotheekschuld eraf en verdeelt het verschil volgens ieders aandeel. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen is dat aandeel meestal de helft. Bij huwelijkse voorwaarden, bij samenwoners met een ongelijke eigendomsverhouding, of als een van beiden eigen geld in de woning heeft gestopt, kan de verdeling anders uitvallen. Voor huwelijken die sinds 1 januari 2018 zijn gesloten geldt in beginsel de beperkte gemeenschap, waardoor vermogen van vóór het huwelijk buiten de verdeling kan blijven. Laat dat controleren voordat u een bedrag afspreekt.

Het knelpunt zit zelden in de som en bijna altijd in de waarde die erin gaat. De vertrekkende partner wil een hoge taxatie, de blijvende partner een lage. Spreek daarom vooraf af welke taxateur u neemt en dat u zich allebei aan die uitkomst houdt. Een tweede taxatie achteraf lost het geschil niet op, die verplaatst het.

Dan de hypotheek. De blijvende partner moet de lening alleen kunnen dragen én de bank moet de vertrekkende partner ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid. Zonder dat ontslag blijft de vertrekker aansprakelijk voor een schuld op een huis dat niet meer van hem of haar is. Haalt de blijvende partner het inkomen niet, dan valt overname af en blijft verkoop over.

Recht op overwaarde na de scheiding

Wie mede-eigenaar is, heeft in beginsel recht op zijn aandeel in de overwaarde. Dat recht vervalt niet doordat u eerder bent verhuisd of doordat de ander de lasten een tijd alleen heeft betaald. Wel kan degene die alleen heeft betaald daar in de verdeling een vergoeding voor vragen. Ook dat is een afspraak voor het convenant, niet voor een discussie op de dag van de overdracht.

Bij een verkoop aan een derde loopt de verdeling via de notaris. Die betaalt eerst de hypotheek af en keert het restant uit volgens de verdeelsleutel die u heeft aangeleverd. Is er geen afspraak, dan kan de notaris het geld niet zomaar uitkeren en blijft het in depot staan tot u het eens bent of een rechter heeft beslist.

Als de ander niet wil verkopen

Niemand kan worden gedwongen om in een gezamenlijk bezit te blijven zitten. Wil de ene partner verkopen en de andere niet, dan kan de eerste de verdeling via de rechter afdwingen. De rechter kan dan bepalen dat de woning wordt verkocht, of dat de een de ander binnen een termijn uitkoopt.

Hoe lang een ex de verkoop kan tegenhouden, is daarmee geen vaste periode. Feitelijk zo lang als het duurt voordat u naar de rechter stapt plus de looptijd van die procedure. Die looptijd hangt af van de rechtbank, van de vraag of er verweer komt en of er nog een taxatie moet plaatsvinden. Al die tijd lopen de hypotheek, het onderhoud en de dubbele woonlasten door. Dat is vaak het argument dat de onwillige partner uiteindelijk over de streep trekt: een procedure kost meer dan een compromis.

Een verhuurd pand in de boedel

Bezit u samen ook een verhuurde woning of een beleggingspand, dan geldt dezelfde verdeelvraag, met een extra laag. De huurder blijft. De huurovereenkomst gaat bij verkoop in beginsel over op de nieuwe eigenaar, en de huurprijs die er nu staat bepaalt mee wat een koper wil betalen. Een pand dat leeg meer waard is dan verhuurd, kunt u niet zomaar leeg opleveren.

Dat maakt de gebruikelijke route via een woningmakelaar traag: de doelgroep is kleiner, bezichtigingen moeten met de huurder worden afgestemd en een particuliere koper haakt vaak af zodra hij hoort dat hij er niet zelf kan wonen. Voor zo'n pand is een rechtstreekse verkoop aan een partij die verhuurd vastgoed koopt meestal de kortere weg.

Wat een rechtstreekse verkoop bij een scheiding oplevert

Een verkoop aan een opkoper past bij een scheiding om één reden: de opbrengst is vroeg bekend. U krijgt een bod op basis van een beoordeling van het pand, niet op basis van wat de markt over een paar maanden misschien doet. Met dat bedrag kunt u de verdeling in het convenant concreet maken, de bank een aflosdatum geven en de rest van de scheiding afronden. Er zijn geen openbare bezichtigingen, geen onderhandelingen met wisselende kijkers en geen tweede ronde als een koper afvalt.

Daar staat iets tegenover. Een opkoper koopt om door te verhuren of door te verkopen en rekent daar marge voor. Het bod ligt daardoor onder wat een lange verkoop in een gunstige markt kan opleveren. Of dat verschil de rust en de zekerheid waard is, hangt af van uw situatie: hoe lang u de dubbele lasten kunt dragen, hoe de verhoudingen zijn en of het pand verhuurd is.

Wilt u weten wat uw woning of pand rechtstreeks kan opbrengen, dan kunt u het vrijblijvend aanmelden. Elk object wordt eerst beoordeeld voordat er een voorstel volgt. U krijgt daarna een bod of een eerlijke afwijzing, en daarmee in elk geval een concreet getal om de verdeling mee verder te brengen.

Veelgestelde vragen

Wat eerst: scheiden of het huis verkopen?

Het één hoeft niet op het ander te wachten, maar de afspraken over de woning horen er te zijn voordat u naar de notaris gaat. Een scheiding kan worden uitgesproken terwijl het huis nog op beide namen staat. U legt dan in het echtscheidingsconvenant of de vaststellingsovereenkomst vast wie er tot de verkoop woont, wie de hypotheek en vaste lasten betaalt en hoe de opbrengst wordt verdeeld.

Hoe berekent u de uitkoopsom?

De uitkoopsom volgt in beginsel uit de overwaarde: u neemt de actuele marktwaarde, trekt de openstaande hypotheekschuld eraf en verdeelt het verschil volgens ieders aandeel. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen is dat aandeel meestal de helft, maar bij huwelijkse voorwaarden, een ongelijke eigendomsverhouding of eigen ingebracht geld kan de verdeling anders uitvallen. Laat de verdeelsleutel door een eigen adviseur controleren voordat u een bedrag afspreekt, en spreek vooraf af welke taxateur u beiden volgt.

Heb ik recht op overwaarde na een scheiding?

Als mede-eigenaar heeft u in beginsel recht op uw aandeel in de overwaarde, ook als u eerder bent verhuisd of de ander de lasten een tijd alleen heeft betaald. Degene die alleen heeft betaald kan daar in de verdeling wel een vergoeding voor vragen, en dat legt u bij voorkeur vast in het convenant. Bij verkoop aan een derde lost de notaris eerst de hypotheek af en keert het restant uit volgens de afgesproken verdeelsleutel.

Hoe lang kan een ex de verkoop van het huis tegenhouden?

Daar staat geen vaste periode voor: zo lang als het duurt voordat u naar de rechter stapt, plus de looptijd van die procedure. Niemand kan worden gedwongen in een gezamenlijk bezit te blijven zitten, dus de rechter kan bepalen dat de woning wordt verkocht of dat de een de ander binnen een termijn uitkoopt. Al die tijd lopen de hypotheek, het onderhoud en de dubbele woonlasten door, en dat trekt een onwillige partner vaak over de streep.

Wilt u weten wat uw object in verhuurde staat waard is?

Postcode en huisnummer zijn genoeg om te beginnen. U hoort of het bij ons past, en zo niet, dan waarom niet.

WhatsApp